Ût fan hûzer

Zo verstond ik het indertijd. Ik weet niet of dat nou wel echt een bestaand Fries woord voor logé is. Ik heb het op internet niet kunnen vinden. Zelfs als het begrip niet bestaat of verkeerd gespeld is, is het een leuk woord. Vooral de zelfbedachte ‘accent dakjes’ boven de beide u’s doen het goed.

Dan zu’j wel honger hebben

In de zomer van negenendertig of veertig, dat herinner ik niet meer, fietsten oom Steven en ik naar Bolsward. Wie op het idee gekomen is mij voor een logeerpartij naar Friesland te sturen weet ik niet maar ik ben er nog steeds blij mee.

Ik had geen fiets. Bij ons soort mensen was er maar één fiets: die van de kostwinner. Voor de wat beter gesitueerden was er voor moeder de vrouw soms nog een opoefiets, maar dat kwam niet zoveel voor, zeker niet in de armoedige jaren dertig. De kinderen leerden fietsen, eerst met een – veelal gehuurde – step en als je wat ouder was, tussen de middag, op vaders fiets.

Oom Steven had er twee en dus fietste ik op zijn sportfiets en hij zijn gewone herenfiets. Als kind vraag je je niks af, alles wat je overkomt is gewoon, is vanzelfsprekend. Later pas besef je dat ik dus op zijn sportfiets fietste en dat dat weer zo’n typerend voorbeeld is van oom Stevens karakter.

Het was een prachtige dag, het was echt weer voor een fijne, grote fietstocht. Een strak blauwe hemel met een stralende zon, een nauwelijks waarneembaar oostelijk windje: een ouderwetse Nederlandse zomer dus. De fietstocht – een slordige 90 kilometer – was geweldig. Vooral het stuk in de kop van Overijssel: via Genemuiden naar Zwartsluis en verder Belt Schutsloot. Vandaar tussen de Beulaker- en de Belterwijde door via de Blauwe Hand, Giethoorn, Tuk, De Blesse, en Wolvega en verder.

Belt Schutsloot: het land van de bruggetjes. Ik heb ze geteld, op deze eerste tocht kwam ik op zesendertig. Alle keren erna was de uitkomst anders. Eenmaal zelfs kwam ik op negenendertig. Probeer het zelf eens op een B-weg met veel rotondes. Na een stuk of tien van die dingen gerond te hebben, ben je de tel gegarandeerd kwijt.

Laat in de middag arriveerden we in Bolsward. Tante Garre was ‘thuus’, zij moest op de winkel passen. Ome Willem was achter de klanten aan. Tante Garre was kennelijk onder de indruk van de fietsprestaties van een joch van elf (twaalf) jaar. Ik hoor het haar nog zeggen: ‘Goh, jongchien, dan zu’j ook wel honger hebben!Ik bevestigde dat vermoeden, het was meer dan waar, ik verging van de honger.

Tante Garre pakte een witbrood, sneed dat tegen haar borst aangedrukt in tweeën, smeerde een kwak goeie boter op de onderste helft, gooide er bijna de hele suikerpot op leeg, plaatste de andere helft daar bovenop, duwde me het geheel in handen en zei: ‘Hier, vreet’.

Zondagsrust

De Bolswardse vakantie was voor mij één groot feest. Het ouderlijk huis, in de Wilhelminalaan in Brunnepe, lag in een mooie buurt, met aardige, buren. Het merendeel streng in de leer. Op doordeweekse dagen merkte je dat niet zo, maar oh die zondagen. Op zondag kon er niks, stond heel Kampen stijf van de zondagrust en was het de hele dag klokgelui, heen en weer gesjouw van kerkgangers, het met één vinger bespeelde harmonium van de buren en de l a n g s l e p e n d e psal-le-men waar geen organist, als-ie dat al zou willen, vaart in kon trekken.

Onvermijdelijk drukt dat gedoe ook op het gemoed van de niet-kerkelijken die zich maar hadden te onderwerpen (zo zie ik het nu) aan al die zondagsheiligheid. In Bolsward niks van dat al. Daar heerste vrijheid, blijheid. Niks geen gedoe met ontheiliging van de zondag. Geen kerkklokken die je iedere zondagmorgen om negen uur uit je slaap ramden, geen kerkgangers die de hele straat in beslag namen en niet van plan waren om voor (goddeloze) fietsers opzij te gaan. Een verademing.

Stront an de knikker

Willy en Henk waren er goed in om telkens weer wat uit te denken. We deden van alles en nog wat, zaten overal op en in. Spannend en avontuurlijk vond ik het allemaal. Fijn ook waren de zondagse wandelingen met ome Willem, Willy en Henk en IJssels, de vriend van ome Willem.

Op een dag mochten we de roeiboot van IJssels lenen. We roeiden tot vlak onder Witmarsum. Even voor het dorp werden we ontvangen door een regen van koeienvlaaien. Knapen van onze leeftijd bekogelden er ons mee. Willy werd zo kwaad dat-ie de wal op sprong en er achteraan ging. Een ervan wist-ie in te halen. Die kreeg zo’n trap onder zijn kont dat de zool van Willy’s schoen losschoot. Bij iedere stap die hij daarna moest doen, moest-ie eerst de zool onder de schoen terugklappen voor-ie verder kon.

We zaten onder de koeienstront. Het ergst was de boot eraan toe, ‘geverfd’ door grote plakkaten stront. Die boot konden we zo niet bij IJssels afleveren. IJssels een verhaal op zich. Dat was, om zo te zeggen, een niet zo makkelijke man. Zelfs Willy en Henk, en die vreesden werkelijk niets en niemand, hadden een heilig ontzag voor hem. De enige die hem trotseerde was tante Garre. IJssels was tegen haar niet opgewassen.

We zijn minstens een uur bezig geweest om de boot weer toonbaar te krijgen. Dat bleek gelukkig goed gelukt, want IJssels had geen commentaar toen we de boot weer bij hem afleverden.

Hoe wij ‘ontstront’ zijn, kan ik me met de beste wil van de wereld niet herinneren. Tante Garre zal dat probleem, zoals altijd met een onverstoorbare vanzelfsprekendheid, hebben opgelost.

De test

Oom Steven had me ervoor gewaarschuwd. ‘Die giet oe testen.’ Iedereen moest bij IJssels op de pijnbank. Omdat het lang duurde dacht ik dat-ie me was vergeten, dat ik aan zijn mangel zou ontkomen. Maar nee hoor, op een goeie (voor mij meer kwaaie) dag moest ik voor de bijl. Hij kwam me halen voor een fietstochtje.

In het begin ging het over koetjes en kalfjes, dat wil zeggen dat hij veel had te vertellen. Van wat dat allemaal was is me, vanwege de zenuwen, niets bijgebleven. Plotseling begon-ie vragen af te vuren, sommetjes op te geven. Ik zag kans om daar binnen kennelijk redelijke tijd en gelukkig goed op te reageren. Hij was er zo te zien tevreden over want na een kwartiertje stopte hij met het gevraag.

In de verte zagen we de contouren van een dorp met in het midden ervan een kerktoren. We stopten, IJssels keek me doordringend aan en kwam toen met de hamvraag: ‘Wat is dat voor een dak op die toren?’ Ik moest antwoord geven of ik wilde of niet. In ware nood zei ik ‘zadeldaktoren’ en dat bleek het juiste antwoord. Ik had goed gegokt.

Nog nooit van mijn leven had ik een zadeldaktoren gezien, er hooguit in een boek of een tijdschrift iets over gelezen. Ik heb maar niet laten blijken dat ik gokte. Sinds die tocht was ik in IJssels’ ogen een intelligent jong.

Vakantie voorbij

Vier weken aan één stuk, een fantastische vakantie bij oom Willem en tante Garre. Een belevenis voor het benepen, verlegen kereltje dat ik was. Wat een geweldige mensen die twee. En Willy en Henk: geboren gastheren. Van Marrie en Geesje is, moet ik bekennen, niets bijgebleven. Dat kan ook eigenlijk niet: Marrie was hooguit vier en Geesje telde nauwelijks twee jaar.

Die vakantie is heel belangrijk voor me geweest. Ik dacht geen moment aan thuis. Zelfs een briefje of een ansichtkaart kon er niet af. Daar stond ik niet bij stil, ik mistte Kampen bepaald niet. Hoe weet ik niet, misschien een brief aan oom Willem of een telefoontje, maar mijn vader was, begreep ik, kwaad en had laten weten dat ik onmiddellijk terug moest komen.

Van de terugtocht, op een zondag, staat me alleen het bijna einde van de rit bij. Ik heb de tocht alleen gemaakt, oom Willem zal me beslist een eind op weg geholpen hebben, maar dat weet ik niet meer.

Laat in de middag bereikte in Genemuiden en daar wachtte me geen koeienstront zoals in Witmarsum maar een stel opgeschoten jongens dat me ‘aan de vellen’ wilde. Fietsen op zondag? Wie krijgt dat verzonnen! Ik heb, zo voelde ik dat, moeten fietsen voor mijn leven. Pas toen Genemuiden ver achter me lag, durfde ik achterom te kijken.Van mijn thuiskomst is me niets bij gebleven.

Wim van Gait en Rule

17 Reacties

  1. Prachtig verhaal willem!
    Doet me denken aan mijn eigen jeugd, Doet me tevens denken aan een kennis die hier vanuit de randstad kwam wonen, vlak naast de kerk.
    Mooi huis, maar s’zondags begint het gedonder al vroeg zei hij, wil je lekker uitslapen maar dan beginnen de klokken hard te luiden.
    Daarna heen en weer geloop en gerederneer van de kerkgangers, dan begint het orgel hard te spelen en tot overmaat van ramp begint de volle kerk keihard te zingen, letterlijk zei hij : het lijkt verdomme wel of die god van hun doof is

  2. Wim,
    Je mag niet vloeken. God hoor je te schrijven met een hoofdletter ook al geloof je daar niet in. En iemand die niet bestaat kan onmogelijk doof zijn. Drie geintjes, dat moet volgens Youp van ’t Hek kunnen.
    Er is overigens op het stuk van de Kamper zondagrust in de afgelopen 70 jaar niet veel veranderd, begrijp ik uit een bijdrage in De Kamper Almanak 2008 over de kermis op zondag tijdens Sail 2007.
    Groeten,
    Wim van G&R

  3. Die Wim van Gait en Rule is wel een skriever!
    Fijn dat je zo actief blijft voor dit blog,petje af.
    Mooi verhaal,ook voor Gees om zo te lezen over haar ouders.Dat moeten fijne mensen geweest zijn als jij het er zo naar de zin hebt gehad in je jeugd.Echt een vakantie.
    Tja dat Kampen…… als ik zeg dat ik uit Kampen kom krijg ik steevast de reactie “daar wonen toch alleen maar streng gereformeerden? Gelukkig kan ik dan zeggen dat ik niet zo opgevoed ben.

  4. Bea,
    Gefieleseteerd
    Wim

  5. Inderdaad Bea ik zit te genieten van de verhalen van Wim over mijn ouders en over Willie Je moet niet vergeten dat ik de enige van onze familie ben die er nog is Zelf weet ik van IJssels dat paps er elke zondag naar toe ging om te kaarten Marrie en ik moesten hem dan van moe ophalen als zij de aardappels opgezet had Wij haakten dan gezellig in bij paps, waarop hij dan uit volle borst begon te zingen Äls de zondag is verschenen en het werken is gedaan …..Ik schaamde me dan te barsten, want dat doe je als je een puber bent Paps, ben jij nou een wethouder, dat kun je niet maken…. Het gevolg was dat hij nog harde ging zingen Nu zou ik nog graag met hem over straat willen lopen en ik zou zelfs hard meegalmen . Inderdaad, nu loop ik altijd te zingen en weten de buren precies wie er over de gallerei loopt zo zie je maar weer, zo vader zo dochter Groetjes Gees

  6. Gees,
    Leurk die letterlijke vertaling van het begrip logé.
    In comments vraag je hoe je het dakje boven de u krijgt. In Word is dat makkelijk. Daar kun je tenentander vinden in Invoegen. Als je waar op klikt zie je in het rolmenu: Symbool en een klik daarop opent een wereld van (diacrische) tekens. Na enig zoeken kom je het accent dakje boven de U en de u tegen. Wat je dan moet doen, wijst zich vanzelf.
    Wat ook kan is met de toets Alt ingedrukt houden en dan 154 (het rekenblok moet dan wel aan staan) tikken. Voor de é van logé is het Alt plus 130.
    Daar bestaat een hele lijst van, die ken ik niet uut mien kop maar als je er meer over wilt weten, hoor ik dat wel van je.
    Wim van G&R

  7. De startpagina is enigszins veranderd zie ik. Recente reacties direct zichtbaar en met een fleurig symbool ervoor.
    Wel makkelijk,ik kijk vaak op de reacties,want als ook die achterwege blijven is de lol er ook snel af ( dat geldt tenminste voor mij).
    Het lied “als de zondag is verschenen en het werken is gedaan” Hoe verder?? Toch niet ter kerke gaan, ik begrijp dat dit in Bolsward niet zo het geval was. In Kampen zal zingen op straat wel verboden zijn op zondag.
    Zeker Wim, ik ben nogmaals blij niet tot de chr.orde “verheven ” te zijn.

  8. Holy Cross, Wim van G&R, jouw symbool lijkt nog het meest op een kruis zie ik nu. Moest jou dat nu net ten deel vallen?

  9. Wim nogmaals bedankt voor je verhaal. De oefeningen die je beschreven hebt ga ik zeker uit proberen Eens zal ik ook een dakje kunnen maken maar ik ben een trage leerling. Bea wilde het schone lied van de zondag horen. Het gaat als volgt
    Als de zondag is verschenen en het werken is gedaan.
    Nemen wij de rappe benen zullen we aan de wandel gaanVrolijk klinken onze wijsjes Blij van vreugd en ook van zin. Links de jongens ,rechts de meisjes.en ikm zelf er tussen in Trala la la la la la enz een boel getralala en ik zelf er tussen in Prachtige nostalgie Het manvolk moest ons trouwens eens kunne horen op nichtjesdag Dan wordt er heel wat afgekweeld Dat is ook weer een van de dingen die ik door die reunies te weten ben gekomen Dat we allemaal flink wat zangzaad gehad hebben Dat weet je niet als je daar in dat verre noorden zit Groetjes Gees

  10. Wat een vrolijk lied Gees,niks chr.gedoe dus.
    Ja wat kun je je dan schamen op die leeftijd voor je ouders,jammer maar waar.
    Jij kunt trouwens goed zingen, zo even de 2e stem spontaan.
    .Dat heb ik altijd zo knap gevonden.Zelf bak ik daar niets van.
    Het viel me op toen ik de video ,door jou gemaakt van de nichtjesdag bij mij in Badhoevedorp( die ik nog wel eens terugkijk) afspeelde en jouw 2e stem duidelijk mee hoorde neurien(omdat jij de microfoon vlakbij had) bij alle liedjes die gezongen werden. Zo heeft ieder van ons wel bepaalde Leurink eigenschappen;jij dus o.a. de muzikaliteit.

  11. Ik weet werkelijk niet hoe mijn naam steeds weer in dit bovenstaande vakje komt Ik heb een tijdje vestek laten gaan want we hebben een reuze spannende tijd achter de rug Herman was geveld door een periode van een soort malariaachtige verschijnselen dus was ik ziekenhuis in en uit en verder trap op en af Het wordt nu allemaal weer wat rustiger dus zal ik hoop ik wel op de nichtjesdag aanwezig zijn en ik kijk uit naar die fijne vrouwen
    Heel veel liefs Margje Heep

  12. Hallo lieve familieleden,
    Een nieuw “gezicht”!
    Ik ben Lisette, de dochter van Willy Leurink en Riek en de kleindochter van Willem en Garre (die wij overigens Moeke noemden)
    Tante Gees heeft ons geattendeerd op deze hartstikke leuke familie-site.
    Mooi verhaal hierboven over opa Willem, moeke, Willy, Henk en de anderen.
    Klopt helemaal met het beeld dat ik heb van opa en moeke.
    En wat een prachtig “Leurink Boek”!
    Ik heb mijn broers Rob en Wil en mijn zusje Yvonne (mijn oudste zus Ingrid is helaas al overleden) ook gewezen op “onze” site.
    Wie weet leveren we ook nog eens een verhaal of een herinnering!
    Veel liefs aan alle Leurinkjes,
    Lisette (Langezwaag-Friesland)

  13. Hallo Wim,
    Wat een leuke verhalen! Je schrijft over mijn opa en moeke Leurink en mijn vader Willy en zijn broer Henk!
    Heel bijzonder om te lezen! Jammer genoeg kunnen mijn beide ouders deze verhalen niet meer lezen, ze hadden er vast van genoten!
    Ik ben de jongste dochter van Riek en Willy uit Leeuwarden. Ik hoop op nog meer mooie verhalen van de Leurinkjes, bedankt en lieve groeten uit Friesland van Yvonne

  14. Nog even een krabbel van mij, Yvonne….
    Ben jij Wim van Gait, de broer van Dina?Volgens mij hebben wij elkaar, jaren geleden, getroffen bij oom Steven thuis. Ik was daar met Henk en Henny Leurink uit New Zealand op bezoek. We hebben een hele gezellige avond gehad, veel gezongen en gelachen! Ook allemaal prachtige verhalen gehoord natuurlijk!
    Heel wat jaartjes geleden…ik ben nu 49 jaar en zal toen ongeveer 17/18 jaar zijn geweest.
    Ik heb regelmatig kontakt met Henny en haar zoon Steven uit Masterton. Henny belde in het verleden heel regelmatig met oom Steven uit Kampen, wat haar veel goed heeft gedaan. Jammer dat dat voorbij is….
    Oom Steven kwam graag naar Leeuwarden, waar hij werd verwend door Riek, mijn moeder, met heerlijk indisch eten! Hij bracht dan mooie bloemen voor haar mee (dahlia’s volgens mij ) uit zijn eigen volkstuin.
    Even bijpraten met zijn neef Willy en s’avonds weer op huis aan met in zijn tas een bakje bami met een hete kip voor de volgende dag! Dit waren leuke bezoekjes
    en oom Steven heeft het tot op hoge leeftijd volgehouden om een jaarlijks bezoekje aan Leeuwarden te brengen, soms samen met oom Jan uit Zwolle. Jammer dat ik niet aanwezig kon zijn bij het afscheid van oom Steven, vorig jaar…..ik zat toen voor 6 weken in Indonesie.
    Ik hoop op een reaktie, hartelijke groet, Yvonne

  15. Fijn Yvonne om ook eens een reactie van jou te krijgen Dikke tuut Gees

  16. en niet te vergeten Lisette Ook een dikke tuut van Geesje

  17. Ik ben op zoek naar een vakantiewoning in Bolsward, iemand een suggestie.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: